Schijnzelfstandigheid: Wat betekent dit voor opdrachtgevers en zelfstandigen per 2025?

Vanaf 1 januari 2025 gaat de Belastingdienst opnieuw actief controleren op schijnzelfstandigheid. Dit zorgt voor nieuwe onzekerheden, zowel voor opdrachtgevers als voor zelfstandigen. Opdrachtgevers lopen het risico op naheffingen voor loonheffingen en premies voor sociale verzekeringen, zonder dat zij deze kosten kunnen verhalen. Zelfstandigen kunnen hun fiscale ondernemersstatus verliezen, maar krijgen mogelijk wél toegang tot sociale voorzieningen zoals WW, ZW en WIA.

Schijnzelfstandigheid: Wat zegt de wet?

Of een arbeidsrelatie als dienstverband wordt beschouwd, hangt af van de feitelijke omstandigheden, zoals recent benadrukt in het Deliveroo-arrest. In een dienstbetrekking kan de werkgever instructies geven, toezicht houden, en indien nodig ingrijpen. Het werk is vaak georganiseerd in een vaste structuur, waarbij de werknemer zij-aan-zij werkt met collega’s in dienst.

Een zelfstandige heeft daarentegen specifieke kennis, loopt debiteurenrisico, gebruikt eigen gereedschap en is herkenbaar als zelfstandige voor de buitenwereld. Een zelfstandige werkt doorgaans op tijdelijke basis, ontvangt geen doorbetaling bij ziekte, en draagt zelf verantwoordelijkheid voor succes en continuïteit.

Wanneer is iemand een zelfstandige?

Bij twijfel over de aard van een arbeidsrelatie worden aanvullende factoren in overweging genomen. Dit kunnen zaken zijn zoals een eigen website, een inschrijving bij de KvK, het uitvoeren van acquisitie, het doen van investeringen en het werken voor meerdere opdrachtgevers.

Een recent voorbeeld van duiding vond plaats bij het Hof Den Bosch. Hier werden timmerlieden die tuinhuisjes plaatsten voor een groothandel als zelfstandigen beschouwd. Dit oordeel was gebaseerd op het feit dat zij een vaste vergoeding per klus ontvingen, klanten bezochten met een eigen bus, eigen veiligheidskleding en gereedschap gebruikten, en zelf verantwoordelijk waren voor het herstellen van fouten. Daarnaast hield de opdrachtgever rekening met de planning van de timmerlieden, wat hun zelfstandigheid versterkte.

Het belang van een goede overeenkomst

Om risico’s te beperken en duidelijkheid te scheppen, is het belangrijk om de relatie tussen opdrachtgever en zelfstandige goed te formaliseren. Hier zijn een aantal aandachtspunten:

• Gebruik een actuele modelovereenkomst van de Belastingdienst.
• Bepaal een looptijd voor bepaalde tijd om de samenwerking af te bakenen.
• Maak afspraken over aansprakelijkheid, verzekeringen, debiteurenrisico en geheimhouding.
• Vermijd arbeidsrechtelijke bepalingen, zoals loondoorbetaling bij ziekte, concurrentiebedingen, vakantiedagen en aansprakelijkheid voor fouten.

Bij twijfel over de zelfstandigheid kan de Belastingdienst worden gevraagd om een oordeel te geven.